Balon türemiş bir kelime mi ?

Balon Türemiş Bir Kelime Mi? Kelimenin Peşine Düşen Garip Bir Zihin Yolculuğu

Bazı kelimeler var ya… insanın hayatına hiç önemli bir şeymiş gibi girmiyor ama sonra bir anda kafaya takılıyor. Geçen gün arkadaşlarla İzmir’de bir kafede otururken biri masaya balon getirdi. Evet bildiğin doğum günü balonu. O an her şey normaldi, ta ki içimdeki “fazla düşünen kişi” devreye girene kadar.

“Balon türemiş bir kelime mi?” diye sordum kendi kendime. Sonra da sanki çok ciddi bir meseleymiş gibi kahvemi yudumlamaya devam ettim. Ama iç sesim o noktada susmadı tabii.

“Kardeşim sen niye bunu düşünüyorsun şu an?”

“Çünkü önemli.”

“Ne açıdan önemli?”

“Bilmiyorum ama önemli işte.”

İşte böyle başlayan bir düşünce zinciri bazen insanı Google’dan sözlük raflarına, oradan da çocukluk anılarına kadar götürüyor. Bugün de o yolculuğu biraz beraber yapalım.

Balon Kelimesinin Kökenine Komik Bir Bakış

İlk durak: kelimenin kendisi

“Balon” dediğimiz şey aslında hepimizin çocukluk partilerinden tanıdığı, bazen patlayan, bazen uçan, bazen de düğüme gelmeyen o sinir bozucu ama eğlenceli nesne. Ama mesele şu: Balon türemiş bir kelime mi?

Bu soruyu ilk duyduğumda kafamda şöyle bir sahne canlandı: Türkçe öğretmeni sınıfta gözlüklerinin üstünden bakıyor ve “çocuklar, balon kelimesi türemiş midir?” diye soruyor. Sınıf sessiz. Ben yine o klasik öğrenci modundayım: bildiğimden değil, tahmin ederek el kaldırıyorum.

“Hocam… balon… bal… baldan geliyor olabilir mi?”

Hocanın bakışı: hayatımın özeti.

Gerçekte ise “balon” kelimesi Türkçede türemiş bir kelime değildir. Yani kök + ek mantığıyla Türkçe içinde oluşmuş bir yapı değil. Daha çok başka dillerden dilimize geçmiş bir sözcük olarak değerlendirilir. Ama bunu öğrenince insanın içindeki o küçük “ben her şeyi çözerim” hissi biraz kırılıyor.

Ben de kırıldım mı? Tabii ki hayır. Sadece çay söyledim, üstüne bir de poğaça aldım.

Günlük Hayatta “Balon”u Fazla Ciddiye Almak

İzmir sıcağı ve uçan düşünceler

İzmir yazı malum. Hava sıcak, deniz kenarı ayrı sıcak, bir de kafedeki sohbetler var ki bazen beyin eritiyor. Arkadaş ortamında biri “balon alalım mı?” dediğinde normal insanlar “tamam ya eğlenceli olur” der.

Benim beynim ise:

“Balon türemiş bir kelime mi? Yoksa kökeni başka bir dilde mi? Acaba Latin mi? Yoksa Fransızca mı?”

Arkadaşım: “Sen niye durduk yere sessizleştin?”

Ben: “Yok bir şey… dilsel bir kriz.”

İç sesim: “Evet evet, çok mantıklı.”

İşte bazı kelimeler böyle. Günlük hayatın ortasında sana sessizce bir soru bırakıyor ve sen onu çözmeden rahat edemiyorsun.

Balonla çocukluk travması karışımı anılar

Bir de işin duygusal tarafı var. Balon deyince aklıma direkt çocukluk doğum günleri geliyor. O zamanlar balonlar daha dayanıklıydı ya da biz daha sabırlıydık, emin değilim.

Bir keresinde balonu ağzımla şişirmeye çalışırken patlamıştı. O ses hâlâ kulağımda. Annem “korkma oğlum” demişti ama ben üç gün boyunca balonlara güvenimi kaybetmiştim.

Şimdi düşünüyorum da: belki de o an bilinçaltıma şu soru kazındı:

“Balon türemiş bir kelime mi, yoksa sadece travmatik bir nesne mi?”

İkisi de olabilir.

Dilbilgisi ve Zihinsel Fazla Düşünme Sendromu

Kelime köklerine gereğinden fazla anlam yüklemek

Normal insanlar bir kelimeyi duyar ve kullanır. Ben ise kelimeyi duyar, kökenini düşünür, sonra “acaba bu kelime başka neyle bağlantılı olabilir?” diye kendi zihninde mini bir seminer düzenlerim.

“Balon türemiş bir kelime mi?” sorusu da tam bu noktada ortaya çıktı zaten.

Bir anda kelimeyi parçalamaya başladım:

Bal… on…

“Bal ile bir bağlantı var mı?”

“Bal gibi tatlı bir şeyden mi geliyor?”

“Yoksa tamamen alakasız mı?”

İç sesim: “Kardeşim bırak artık.”

Ben: “Hayır, çözmeliyim.”

Sonuç: çözemedim ama kahve bitti.

Arkadaş grubunda dilbilim krizi yaratmak

Geçen gün arkadaşlarla sahilde oturuyoruz. Normal sohbet dönüyor: iş, aşk, futbol falan.