Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi? Sorusu Yüzünden Hayatın Nereye Geldiği
İzmir’de yaşıyorum. 25 yaşındayım. Normalde hayatımın büyük kısmı “akşam ne yesek?” ile “neden bu kadar çabuk yoruluyorum?” arasında gidip geliyor. Ama bazen öyle sorular geliyor ki insanı direkt varoluş krizine sokuyor. Mesela: Azerbaycan’da portakal yetişir mi?
Şimdi dürüst olayım… Bu soruyu ilk duyduğumda zihnimde şöyle bir sahne canlandı:
Ben mutfakta çay koyuyorum. Arkadaşım koltuktan bağırıyor:
— “Kanka Azerbaycan’da portakal yetişir mi?”
Ben donuyorum.
Çay taşıyor.
Ocak yanıyor.
Hayat kısa bir süreliğine duruyor.
Sonra ben iç sesimle tartışmaya başlıyorum:
“Bunu neden biliyorsun ki? Neden beynin bu bilgiyi depolasın?”
Ama işte insan beyni böyle bir şey… Gereksiz bilgiyle dolu bir hard disk gibi.
Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi? Sorusu Neden Bu Kadar Tetikleyici?
Bak, normalde portakal deyince aklıma şu gelir:
Kahvaltı
C vitamini
Annemin “soğuk algınlığına iyi gelir” konuşması
Ve İzmir’de markette kasiyerin poşeti ekstra ücretlendirmesi
Ama Azerbaycan devreye girince olay bambaşka bir seviyeye çıkıyor. Çünkü insan otomatik olarak harita açıyor beyninde.
“Bak şimdi… Azerbaycan’da iklim nasıldı? Hazar Denizi vardı… Kafkaslar… Yok ya orada portakal olur mu?”
İç ses:
“Sen neden bunu sanki üniversite final sorusu gibi düşünüyorsun?”
Gerçek cevap ise aslında çok daha basit ama ben onu basit yaşayamıyorum.
İzmirli Bir Genç Olarak Coğrafya ile İmtihanım
İzmir’de büyüyünce insan şöyle bir yanılgıya kapılıyor:
“Her yerde limon, mandalina, portakal yetişir.”
Sonra hayat tokadı vuruyor.
Geçen gün markette bir abiyle konuşuyorum. Adam portakal seçiyor, ben de yanındayım.
Adam:
— “Bu portakallar nereden?”
Kasiyer:
— “Mersin.”
Ben içimden:
“Güzel. Demek Türkiye’nin portakal evreni yine Mersin merkezli.”
Sonra beynim yine o soruya kayıyor:
Azerbaycan’da portakal yetişir mi?
Ve kendimi Google’a bakarken buluyorum ama gururdan sesli söyleyemiyorum.
Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi? Gerçeklere Mizahi Bir Yaklaşım
Şimdi ciddi ama sıkıcı olmayan kısmı konuşalım.
Portakal genelde sıcak iklim sever. Don olayını pek sevmez. Böyle hassas bir meyvedir. Tıpkı sabah uyanınca mesajlara cevap vermek zorunda kalan insanlar gibi.
Azerbaycan’ın iklimi ise bölgelere göre değişir:
Kıyı bölgeler daha ılıman
İç kesimler daha sert
Kafkas dağları zaten “ben burada ayrı bir boss fight’ım” diye bağırıyor
Yani cevap şu: bazı bölgelerde narenciye yetiştiriciliği yapılabilir ama portakal her yerde “ben geldim, serbest takılıyorum” diyemez.
Ama bunu böyle akademik anlatınca bile insanın kafasında şu diyalog dönüyor:
— “Yani yetişir mi?”
— “Şey… uygun bölgelerde…”
— “Kanka evet mi hayır mı?”
Hayatın en zor soruları hep böyle.
Bir Portakalın Coğrafya ile İmtihanı
Bir portakal olsam muhtemelen Azerbaycan’a gitmeden önce şöyle düşünürdüm:
“İzmir mi? Mersin mi? Tamam oralar olur.”
“Ama Bakü? Orası biraz riskli gibi…”
Sonra bir portakal iç sesi:
“Ben sıcak severim ya… bana klima lazım, doğalgaz değil.”
İşte mesele bu.
Meyve bile kariyer planı yapıyor, biz hâlâ “ben ne yapıyorum hayatta?” diye düşünüyoruz.
Arkadaş Ortamında Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi Testi
Geçen akşam arkadaşlarla oturuyoruz. Konu yine hiçbir yerden gelmeyen sorulara bağlandı.
Arkadaş 1:
— “Timsahlar ağlar mı?”
Arkadaş 2:
— “Balıklar uyur mu?”
Ben:
— “Azerbaycan’da portakal yetişir mi?”
Sessizlik.
Sonra biri:
— “Sen iyi misin?”
İşte o an anladım: Ben artık sadece sohbet eden biri değilim, “random bilgi tetikleyicisi” olmuşum.
Ama garip bir şekilde herkes merak etmeye başladı. Çünkü insanın zihni böyle çalışıyor:
Gereksiz ama ilginç bilgi = dikkat çekici içerik
Kahve ve Coğrafya Arasında Sıkışmış Beyin
O an masada kahve içiyorum. Bir yudum aldım, düşündüm:
“Eğer Azerbaycan’da portakal yetişiyorsa, orada portakal suyu daha mı ucuzdur?”
Sonra kendime kızdım:
“Sen neden ekonomi yapıyorsun şu an?”
İç ses:
“Sen 25 yaşındasın ve bunu düşünüyorsun. Normal.”
Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi? Sorusunun Derin Felsefesi
Aslında mesele portakal değil.
Mesele şu:
İnsan neden bazı sorulara takılıp kalır?
Mesela:
Neden sabah alarmı hep en kötü anda çalar?
Neden ekmek hep bitmek üzereyken fark edilir?
Ve neden biri “Azerbaycan’da portakal yetişir mi?” diye sorar?
Bence beynimiz bazen boş kalmaktan korkuyor. O yüzden random sorular üretip bizi meşgul ediyor.
Benim beynim de şöyle diyor olabilir:
“Dur bir Azerbaycan portakal simülasyonu çalıştırayım.”
İzmir–Bakü Arası Hayali Bir Portakal Yolculuğu
Şöyle düşün:
Bir portakal İzmir’den yola çıkıyor.
Otobüsle:
— “Abi ben Bakü’ye gidiyorum.”
Şoför:
— “Kışın zorlanırsın.”
Portakal:
— “Ben dayanıklıyım.”
Bakü’ye varıyor.
İlk rüzgâr:
“vuuuu”
Portakal:
“Tamam ben geri dönüyorum.”
İşte doğa böyle acımasız.
Günlük Hayatta Azerbaycan’da Portakal Yetişir mi Etkisi
Market alışverişine gidiyorum.
Elimde liste:
Yoğurt
Ekmek
Portakal
Kasiyer:
— “Nereden olsun?”
Ben:
— “Mersin… ya da Azerbaycan olabilir mi?”
Kasiyer bana bakıyor.
Ben:
“Şaka yaptım.”
Ama içten içe biliyorum: Bu soru artık beni bırakmayacak.
Portakal, İnsan ve Gereksiz Merak Üçgeni
İnsan dediğin varlık aslında üç şeye bölünmüş durumda:
Gerçek ihtiyaçlar
Sosyal hayat
Ve “Azerbaycan’da portakal yetişir mi?” gibi gereksiz ama büyüleyici sorular
Bu üçüncü kategori olmasa hayat çok sıkıcı olurdu.
Sonuç Yerine: Portakalın Sessiz Cevabı
Bütün bu düşünceler, hayali sohbetler ve iç ses tartışmalarından sonra şunu anlıyorum:
Azerbaycan’da portakal yetişir mi? sorusu aslında sadece bir coğrafya sorusu değil. Aynı zamanda insan beyninin boş kaldığında nasıl komik yönlere savrulabileceğinin kanıtı.
Bir gün Bakü’de bir portakal ağacı görürsem şaşırmam artık. Sadece hafifçe gülümserim ve içimden derim ki:
“Demek buraya kadar gelmişsin.”
Sonra yine markette birisi arkamdan seslenir:
— “Kanka, mango Azerbaycan’da yetişir mi?”
Ve ben yeniden başlarım düşünmeye…
“Azerbaycan’da portakal yetişir mi” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Sisnetinsaat okurları için daha fazlası yolda!